Jakie krzewy i drzewa warto sadzić jesienią?
2025-08-20
Jesień to najlepszy czas na zakładanie ogrodu. Posadzone rośliny mają łatwy start i szybko zakorzeniają się w jeszcze niezamarzniętym podłożu. Ale uwaga! Są wyjątki! Nie wszystkie drzewa i krzewy dobrze znoszą przeniesienie do gruntu tuż przed zimą. Zobacz, co możesz posadzić jesienią w sadzie, jak założyć żywopłot lub jakie rośliny wybrać do dekoracji ogrodu.
Co się sadzi na jesień? Podstawowe informacje
Jesień to pora, w której ogrody nabierają złocistych i czerwonych barw, a jednocześnie stają się miejscem intensywnych prac. To właśnie wtedy wielu ogrodników zastanawia się, co sadzić na jesień, aby kolejny sezon przyniósł obfite plony i efektowne rabaty. Posadzone o tej porze rośliny mają szansę szybko się zakorzenić, a wiosną rozpocząć wegetację ze zdwojoną siłą. Jesień bywa jednak wymagająca – nie wszystkie gatunki dobrze znoszą chłód i krótszy dzień. Warto więc wiedzieć, co sadzimy jesienią, jak przygotować glebę i jak zabezpieczyć sadzonki na zimę.
Dlaczego jesień?
Zasadniczo nasadzeń można dokonywać jesienią lub wiosną, jeżeli kupujemy sadzonki drzew/krzewów z odkrytymi korzeniami. Różnica jest w tym, gdzie i jak zimują młode rośliny – albo już na naszej działce, albo jeszcze w szkółce. Te bardzo wrażliwe drzewa czy krzewy lepiej przenosić do gruntu wiosną, by – dla pewności – zimą były jeszcze w szkółce, pod okiem profesjonalistów (np. morele, brzoskwinie). Jesienią sadzimy te rośliny, które potrzebują porządnie ukorzenić się, zanim nastaną chłody, by kiedy miną i rozpocznie się wegetacja, mogły skupić się na wzroście, gdyż będą już solidnie umocowane w ziemi.
Jesienne sadzenie ma wiele zalet, które trudno przecenić. Przede wszystkim podłoże jest wciąż ciepłe po lecie, a wilgoć częściej utrzymuje się w glebie dzięki opadom deszczu. Rośliny mogą w takich warunkach bez przeszkód rozbudowywać system korzeniowy. Dzięki temu, gdy przyjdzie wiosna, od razu ruszają z intensywnym wzrostem.
Jesień pozwala też lepiej zaplanować ogród. Widać, które rośliny wymagają przesadzenia, a gdzie można stworzyć nowe rabaty lub wprowadzić świeże akcenty. Warto więc już pod koniec lata pomyśleć o tym, co się sadzi na jesień, by nie stracić okazji do wzmocnienia ogrodu na przyszły rok.
Drzewa owocowe, które można sadzić jesienią
Zazwyczaj sady z jabłkami lub śliwami zakłada się właśnie jesienią. Przygotowana późnym latem ziemia, odchwaszczona, bogata w składniki odżywcze, czeka, by zagościły w niej sadzonki tych drzew owocowych. Większość młodych jabłoni popularnych w Polsce odmian bardzo intensywnie rośnie wiosną. Posadzone w październiku mają wystarczająco dużo czasu na to, by zapuścić korzenie, którymi będą pobierać wodę i składniki mineralne. Koniecznie musimy jednak zaznaczyć, że młode drzewka ozdobne, w tym te owocowe nie mogą być po prostu posadzone, a następnie zostawione na pastwę losu. Aby nie przemarzły, należy je zabezpieczyć poprzez usypanie kopczyka u spodu pnia, potem owinięcie go agrowłókniną białą, słomą lub papierem falistym oraz ewentualnie zabezpieczenie korony agrotkaniną.
Podczas zakładania sadu jesień okazuje się sprzymierzeńcem. Drzewka posadzone jesienią lepiej przystosowują się do nowego miejsca i szybciej rozpoczynają wegetację. To dobra pora, by pomyśleć też o gruszach w odmianach dostosowanych do polskiego klimatu. Równie dobrze przyjmują się wiśnie czy czereśnie, szczególnie te o większej odporności na mróz.
Przed posadzeniem należy przygotować dołki głębsze niż bryła korzeniowa, a ziemię wzbogacić kompostem. Dzięki temu młode drzewka będą miały zapewniony dostęp do składników odżywczych już od pierwszych tygodni. Warto też rozważyć podpórki, które ochronią je przed silnym wiatrem i ułatwią pionowy wzrost.
Krzewy owocowe, które sadzimy jesienią
Krzewy owocowe, które warto zakupić i posadzić jesienią to np. porzeczki (wszystkie kolory), agrest, także nowości takie jak porzeczkoagrest. W naszym klimacie porzeczki są praktycznie całkowicie odporne na mrozy. Wiosną wcześnie się budzą do życia, więc dobrze, by obudziły się już w docelowym miejscu. Podobnie wcześnie wegetację rozpoczyna agrest, stąd także sadzimy go jesienią. Korzenie krzewów mają czas na regenerację, a w glebie wciąż jest niezamarznięta woda, którą mogą zacząć pobierać. Jesień to świetny moment na posadzenie malin, borówek czy aronii. Rośliny te dobrze znoszą niskie temperatury i szybko regenerują korzenie. Sadząc je jesienią, zyskuje się pewność, że wiosną będą gotowe do owocowania.
Warto pamiętać, że krzewy owocowe najlepiej czują się w glebach żyznych i lekko kwaśnych. Borówka wymaga szczególnie starannego przygotowania stanowiska – podłoże warto zakwasić torfem lub specjalną mieszanką przeznaczoną dla roślin wrzosowatych.
Co sadzić na jesień w ogrodzie? Drzewa i krzewy – liściaste, iglaste, ozdobne
Jesienią sadzimy drzewa liściaste takie jak dęby, klony, brzozy, buki czy lipy. Wśród ozdobnych drzew warto wymienić bardziej dekoracyjne gatunki. Są to na przykład klony dekoracyjne, które posadzone jesienią, po kilku latach właśnie w tę porę roku odwdzięczają się pięknie wybarwionymi liśćmi.
Buk, grab czy lipa posadzone w tym czasie lepiej rozwijają korzenie i stabilnie rosną w kolejnym sezonie. Równie dobrze przyjmują się dekoracyjne odmiany klonów, które po kilku latach zachwycają różnokolorowym ubarwieniem liści.
Sadząc drzewa jesienią, warto zadbać o odpowiednią odległość między nimi. Rośliny rosną latami i z czasem mogą potrzebować dużo przestrzeni. Zbyt gęste nasadzenia skutkują zacienieniem i słabszym wzrostem. Sosny, świerki czy żywotniki sadzone jesienią mają większe szanse na zdrowe przyjęcie się w gruncie. Ich system korzeniowy w chłodniejszych miesiącach zdąży się ustabilizować, a wiosną rośliny szybko ruszą ze wzrostem.
Iglaki warto sadzić w miejscach nasłonecznionych. Ważne jest też odpowiednie przygotowanie gleby – przepuszczalnej, z dodatkiem piasku. Nadmiar wody może prowadzić do gnicia korzeni, dlatego stanowisko powinno być dobrze zdrenowane.
Jesienią można wprowadzić do ogrodu krzewy ozdobne, które będą zdobić przez cały rok. Tawuły, hortensje czy berberysy posadzone w tym okresie pięknie rozwijają się w kolejnym sezonie. Interesującym wyborem są także wrzosy i wrzośce, które dodają koloru jesiennym rabatom.
Planując, co sadzić na jesień w ogrodzie, warto uwzględnić krzewy zimozielone, np. laurowiśnie czy ostrokrzewy. Dzięki nim ogród pozostaje atrakcyjny również zimą, gdy większość roślin traci liście.
Zakładanie żywopłotu jesienią
Jesień to także bardzo dobry czas na założenie żywopłotu. Do wyboru mamy wiele roślin, które teraz możemy posadzić. Wśród liściastych są to np. laurowiśnie, ostrokrzewy, bukszpan, berberysy, a wśród iglastych – cyprysiki, jałowce czy żywotniki. Mogą one zostać przeniesione do gleby już pod koniec sierpnia, a optymalnie we wrześniu. W przypadku żywopłotów dość istotne jest, by wszystkie krzewy rosły i rozkrzewiały się w podobnym tempie, więc jeżeli po zimowaniu okazałoby się, że któraś roślina nie przyjęła się, możemy na wiosnę posadzić nową. Cała aranżacja na tym nie ucierpi. Przy zakładaniu żywopłotu szczególnie istotne jest równomierne rozmieszczenie roślin. Odstępy powinny być takie, by krzewy miały miejsce na rozrost, ale jednocześnie szybko tworzyły zwartą ścianę. Po posadzeniu warto obficie podlać rośliny i zabezpieczyć korzenie ściółką, która ochroni je przed mrozem.
Jesienią sadzimy także róże. Szybko i łatwo się wtedy ukorzeniają, a wiosną będziemy musieli je tylko przyciąć. Sadzonki róż powinny być opatrzone etykietą, z której dowiemy się podstawowych informacji, w tym dokładną nazwę odmiany oraz jej wymagania. Róże lubią obojętny odczyn gleby, około 6,5 pH. Jeżeli ziemia w ogrodzie jest zbyt kwaśna (poniżej 6,0 pH) lepiej zająć się nią trochę wcześniej przed planowanym sadzeniem i ją zwapnować, stosując wapno nawozowe lub kredę. Sprawdź glebę w ogrodzie i nie czekaj do ostatniej chwili! Podczas takiego przygotowywania można od razu rozsypać obornik granulowany, który jest dobrym nawozem. Pamiętajmy, że w przypadku tych krzewów ziemię przekopujemy dość głęboko, bo do 60 cm, więc spulchniona i odżywiona będzie dobrym podłożem. Później, podczas sadzenia róż, warto ziemię ubogacić np. poprzez korę sosnową i azot, drobny węgiel brunatny albo torf organiczny. Należy pamiętać, że róże także zabezpieczamy na zimę kopczykiem z ziemi i okrywamy np. workiem jutowym.
Co sadzić na jesień w warzywniku?
W warzywniku jesienią można posadzić rośliny, które rozpoczną wegetację w kolejnym sezonie. Wśród nich znajdują się czosnek ozimy, cebula dymka czy szpinak zimowy. Dzięki jesiennemu sadzeniu będą gotowe do zbiorów znacznie wcześniej niż te wysiewane wiosną.
Warto zadbać, by podłoże było dobrze spulchnione i odchwaszczone. Ziemię można wzbogacić kompostem, który ułatwi rozwój korzeni. Jesień to także dobry moment na posadzenie ziół, które przetrwają zimę. Szałwia, tymianek czy rozmaryn przy odpowiednim zabezpieczeniu mogą bez problemu rosnąć przez cały rok. Rośliny te najlepiej sadzić w miejscach słonecznych, osłoniętych od wiatru.
Co z jesiennymi cebulkami kwiatowymi?
Kiedy zastanawiamy się, co sadzić na jesień w ogrodzie ozdobnym, nie można zapomnieć o roślinach cebulowych. Tulipany, krokusy, narcyzy czy hiacynty posadzone jesienią zimują w glebie, by wiosną rozkwitnąć kolorowym dywanem.
Sadzenie cebulek wymaga odpowiedniego przygotowania stanowiska. Dołki powinny mieć głębokość trzykrotnie większą niż wysokość samej cebuli. Warto też posypać dno piaskiem, który ułatwi odpływ wody i zapobiegnie gniciu.
Jak przygotować glebę jesienią?
Przed rozpoczęciem sadzenia jesiennego szczególnie ważne jest przygotowanie gleby. Powinna być ona przekopana, napowietrzona i wzbogacona naturalnym nawozem, np. obornikiem lub kompostem. Dzięki temu młode korzenie będą miały zapewniony łatwy dostęp do składników odżywczych.
W przypadku gleb ciężkich warto dodać piasku lub żwiru, aby poprawić ich strukturę i przepuszczalność. Gleby lekkie można natomiast wzbogacić gliną lub torfem, by dłużej utrzymywały wilgoć.
Jak zabezpieczyć rośliny na zimę?
Rośliny posadzone jesienią wymagają ochrony przed mrozem. Najprostszą metodą jest usypanie kopczyka z ziemi u nasady pnia lub krzewu. Dodatkowo warto zastosować agrowłókninę, słomę lub korę, które stworzą barierę przed chłodem. W przypadku roślin bardziej wrażliwych, takich jak róże czy niektóre krzewy ozdobne, konieczne jest dokładniejsze zabezpieczenie całej korony. Można wykorzystać jutę, gałązki iglaków lub specjalne osłony ogrodnicze.
Najczęstsze błędy przy jesiennym sadzeniu
Mimo że jesień sprzyja pracom w ogrodzie, często popełnia się błędy, które osłabiają rośliny. Zbyt późne sadzenie, gdy ziemia jest już przemarznięta, może uniemożliwić korzeniom prawidłowe zakorzenienie. Niewłaściwe zabezpieczenie przed mrozem prowadzi natomiast do przemarznięcia młodych pędów.
Kolejnym błędem jest brak odpowiedniego nawodnienia. Choć jesienią częściej pada, świeżo posadzone rośliny wciąż potrzebują regularnego podlewania, aby gleba była stale lekko wilgotna.
Jesień to wyjątkowy moment w kalendarzu ogrodnika. Dzięki jesiennym nasadzeniom ogród szybciej budzi się do życia wiosną, a plony są obfitsze.
Odpowiednie przygotowanie gleby, staranne zabezpieczenie przed zimą oraz wybór roślin odpornych na mróz sprawiają, że jesienne prace stają się inwestycją w piękny i zdrowy ogród. Warto więc wykorzystać tę porę roku i zdecydować, co się sadzi na jesień, aby kolejny sezon przywitać bujną zielenią i bogactwem barw.
