Jak przygotować ogród do nadchodzącej jesieni?
2024-09-12
Lato powoli dobiega końca. Dni robią się coraz krótsze, a nawet jeśli w ciągu dnia nadal doskwierają upały, wieczorami i rano można już odczuć typowy, jesienny chłód. Końcówka lata to czas, kiedy przygotowujemy się również na wiele wyzwań jesiennych dni - również tych związanych z pracami w ogrodzie. Warto je wykonywać, gdy dni są jeszcze ciepłe - dzięki temu znacznie łatwiej będzie później przygotować ogród do zimy. Jak przygotować ogród na jesień? Jakie porządki warto przeprowadzić już teraz? Podpowiadamy.
Dlaczego należy przygotowywać ogród do jesieni?
Przygotowanie ogrodu do jesieni już w ostatnich dniach lata ma wiele istotnych zalet. Dlaczego warto zadbać o ogród już dzisiaj?
lepsze warunki pogodowe - w ostatnich dniach lata temperatury są zazwyczaj łagodniejsze, a pogoda znacznie bardziej stabilna, co znacząco ułatwia wykonywanie prac ogrodniczych. Również gleba jest jeszcze ciepła, a to sprzyja sadzeniu i przesadzaniu roślin oraz szybszemu rozkładowi nawozów;
zabezpieczenie przed niespodziewanymi przymrozkami - wczesne przygotowanie ogrodu umożliwia ochronę roślin przed nagłymi przymrozkami, które mogą wystąpić już na początku jesieni. Dzięki przezorności można uniknąć uszkodzenia roślin przez zimno;
większa dostępność zasobów - w ostatnich dniach lata sklepy ogrodnicze i centra ogrodnicze mają jeszcze pełny asortyment narzędzi, nawozów i materiałów do okrywania roślin. W miarę jak jesień się zbliża, dostępność tych produktów może się zmniejszyć;
lepsze rozplanowanie prac - wykonywanie prac ogrodniczych jeszcze przed jesienią pozwala lepiej rozplanować czas. Dzięki temu można uniknąć pośpiechu i nadmiernego obciążenia pracą w momencie, gdy dni stają się krótsze, a pogoda bardziej nieprzewidywalna;
wczesne przygotowanie gleby - wzbogacenie gleby w ostatnich dniach lata sprawia, że lepiej przyswaja ona składniki odżywcze. Przekopywanie, nawożenie czy ściółkowanie jeszcze w ostatnich dniach lata sprawia, że gleba ma czas, aby odpocząć przed zimą i umożliwia lepszy wzrost roślin wiosną;
przygotowanie do siewu jesiennego - niektóre rośliny muszą być posadzone w glebie, zanim ta zacznie się zbyt mocno ochładzać. Sadzenie ich pod koniec lata lub na początku jesieni daje im czas na ukorzenienie się przed zimą, co przyczynia się do ich lepszego wyglądu po zimie.
Jakie rośliny posadzić pod koniec lata?
Pod koniec lata warto posadzić w ogrodzie rośliny, które dobrze radzą sobie z chłodniejszymi temperaturami jesienią oraz zimą. Należą do nich na przykład:
- warzywa - szpinak, rzodkiewka czy jarmuż posadzone pod koniec lata mogą dawać plony już jesienią, za to czosnek musi być posadzony, zanim gleba zacznie się ochładzać, żeby miał czas na ukorzenienie się przed zimą;
- kwiaty - tulipany, narcyzy i krokusy dobrze jest posadzić pod koniec lata, aby na wiosnę mogły pięknie zakwitnąć;
- krzewy i drzewa - pod koniec lata warto sadzić szczególnie róże oraz hortensje, a także takie drzewa owocowe jak jabłonie czy grusze.
Przycinanie roślin wieloletnich
Początek jesieni to świetny czas na przycinanie roślin wieloletnich. Dzięki temu można zapewnić roślinom satysfakcjonujący wzrost i sprawić, że będą odporniejsze na zimowe dni. Co warto przycinać w tym okresie? Dobrym wyborem będą na przykład krzewy ozdobne, takie jak hortensja, lawenda czy bukszpan, niektóre byliny, a także drzewa owocowe. A jakich roślin nie należy przycinać przed jesienią? Przede wszystkim tych, które tworzą pąki kwiatowe już jesienią - ich przycinanie w tym okresie może prowadzić do braku kwiatów w kolejnym sezonie. Te rośliny lepiej przycinać bezpośrednio po przekwitnięciu. Należy również unikać zbyt intensywnego cięcia - na początku jesieni rośliny zaczynają przygotowywać się do zimowego spoczynku, a mocne cięcie może niepotrzebnie pobudzić je do wzrostu.
Przygotowanie trawnika do jesieni
W pierwszych jesiennych miesiącach trawa nie potrzebuje już tak intensywnego koszenia, jak wiosną czy latem. W okresie jesiennym nadal należy jednak regularnie kosić trawnik, stopniowo podnosząc przy tym wysokość koszenia. Podczas ostatniego koszenia warto zostawić trawę na wysokości około 5-6 cm, aby była na tyle długa, żeby ochronić korzenie przed zimnem, ale nie na tyle długa, żeby ryzykować tak zwaną pleśnią śniegową. Przygotowując ogród do jesieni, dobrze jest również wykonać aerację trawnika, która poprawia efektywność przepływania powietrza, wody i składników odżywczych do korzeni trawy. Jesienią można również zastosować nawozy jesienne, które mają niższą zawartość azotu (aby nie pobudzać nadmiernego wzrostu) oraz wyższą zawartość fosforu i potasu. Te składniki wzmacniają korzenie i zwiększają odporność trawy na mrozy. Już jesienią należy pamiętać o regularnym grabieniu liści i oczyszczaniu trawnika z gałęzi oraz innych zanieczyszczeń, które mogłyby blokować przepływ powietrza do gleby. Chociaż jesienią zazwyczaj pada znacznie częściej niż latem, warto także regularnie monitorować poziom wilgotności gleby. Jeśli jest zbyt sucho, należy koniecznie zadbać o nawadnianie ogrodu.
Przygotowanie rabat kwiatowych i warzywnych do jesieni
Jak przygotować ogród do jesieni? Należy zadbać również o stan rabat kwiatowych i warzywnych. Oto kilka czynności, które warto wykonać:
Nawożenie i przekopywanie
Jesienią warto wzbogacić glebę w składniki odżywcze, tak aby była ona gotowa na wiosenne nasadzenia. Można użyć obornika, kompostu lub specjalnych nawozów jesiennych bogatych w fosfor i potas, które wspomagają rozwój korzeni i przygotowują rośliny do zimy. Po nawożeniu glebę warto również przekopać, co poprawia strukturę gleby i sprawia, że wiosną będzie właściwie od razu gotowa na nowe nasadzenia. Przekopywanie pomaga również w zwalczaniu chwastów i szkodników, które mogłyby przetrwać zimę.
Spulchnianie gleby
Po przekopaniu gleby warto ją spulchnić, szczególnie jeśli gleba jest zbita. Spulchnianie poprawia przepuszczalność gleby, z korzyścią dla korzeni roślin, a także ułatwia wchłanianie wody i składników odżywczych. Do spulchniania można użyć wideł, motyki lub specjalnych narzędzi do aeracji gleby.
Usuwanie przekwitłych roślin
Jesienią należy usunąć z rabat wszystkie przekwitłe rośliny jednoroczne, które nie zakwitną ponownie na wiosnę oraz zeschnięte rośliny, zarówno kwiatowe, jak i warzywne. Usunięcie resztek roślinnych, a także chwastów, które mogły się pojawić, zapobiega rozprzestrzenianiu się chorób i szkodników, które mogłyby przezimować w glebie lub na roślinach. Zdrowe resztki roślinne warto przeznaczyć na kompost, który można później wykorzystać do nawożenia gleby.
Zbieranie jesiennych plonów
Jesienią należy zebrać plony warzyw korzeniowych, takich jak marchew, buraki, seler, pietruszka, które mogą być przechowywane przez zimę. Gotowe do zbioru jesienią są również warzywa kapustne (kapusta, kalafior, brokuły) i liściaste (jak na przykład sałata czy jarmuż). Warto też pamiętać o zebraniu ostatnich owoców z drzew i krzewów owocowych, np. jabłek, gruszek czy śliwek.
Oczyszczanie oczka wodnego
Przygotowanie ogrodu do jesieni powinno obejmować również oczyszczanie oczka wodnego, jeśli znajduje się ono w ogrodzie. O oczyszczeniu oczka wodnego warto myśleć już pod koniec lata, tak aby potem mieć jak najmniej pracy. Jesienią, gdy drzewa zrzucają liście, należy regularnie usuwać liście, gałązki i inne zanieczyszczenia, które opadają na powierzchnię wody. Zaniedbanie tego może prowadzić do gnicia materii organicznej na dnie, co pogarsza jakość wody. Warto również usunąć osady z dna oczka wodnego - mogą być one szkodliwe dla zdrowia zbiornika. Można użyć do tego specjalnego odkurzacza, ale należy robić to delikatnie, aby nie zakłócić ekosystemu. Jesienią warto też przyciąć rośliny wodne, które mogłyby się rozrastać i zanieczyszczać wodę. A co z rybami? Jesienią ryby zaczynają przygotowywać się do zimowego snu, dlatego stopniowo należy zmniejszać ilość karmy, a po spadku temperatury wody poniżej 10°C całkowicie zaprzestać karmienia, ponieważ ich metabolizm zwalnia. Aby ryby mogły przetrwać zimę w oczku wodnym, należy upewnić się, że woda ma głębokość powyżej metra - w przeciwnym razie ryby będzie trzeba przenieść na zimę do akwarium lub innego wewnętrznego zbiornika.
Zabezpieczenie sprzętu ogrodniczego
Prace jesienno-zimowe w ogrodzie powinny obejmować nie tylko ochronę roślin, ale również odpowiednie zabezpieczenie sprzętu ogrodniczego, aby zapewnić mu długą żywotność i zadbać o to, by był gotowy do użytku w kolejnym sezonie. Jakie prace warto przeprowadzić?
Czyszczenie sprzętu
Sprzęt ogrodniczy należy dokładnie oczyścić, jeśli nie będzie się już z niego korzystać w najbliższym czasie. Należy usunąć ziemię, trawę, resztki roślin oraz rdzawe osady. Do tego celu można użyć wody, szczotki drucianej, a w razie potrzeby myjki ciśnieniowej. Narzędzia tnące, takie jak sekatory ogrodowe i nożyce, warto również zdezynfekować, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się ewentualnych chorób roślin.
Ostrzenie narzędzi
Narzędzia tnące, takie jak sekatory, nożyce, łopaty i motyki, warto dobrze naostrzyć, zanim schowa się je przed zimą. W tym celu można użyć pilnika, kamienia do ostrzenia lub specjalnych ostrzałek. Ostrzenie zapewnia lepszą wydajność narzędzi w przyszłym sezonie i znacznie ułatwia pracę.
Konserwacja sprzętu mechanicznego
Przed schowaniem kosiarki lub podkaszarki na zimę należy opróżnić zbiornik paliwa (jeśli urządzenie jest spalinowe) lub odłączyć akumulator (w przypadku sprzętu akumulatorowego). Warto również oczyścić noże z resztek trawy i naostrzyć je, jeśli to konieczne. Z kolei ruchome części sprzętu mechanicznego, takie jak zawiasy, ostrza czy kółka, warto nasmarować, aby zapobiec korozji i zapewnić płynną pracę w przyszłym sezonie.
Przechowywanie sprzętu
Sprzęt ogrodniczy powinien być przechowywany w suchym, przewiewnym miejscu, aby można było zapobiec korozji. Sprawdzą się takie miejsca jak garaż, szopa lub specjalna skrzynia na narzędzia. Warto również ułożyć narzędzia na takich półkach, wieszakach lub w skrzyniach, aby nie miały kontaktu z podłożem, gdzie może gromadzić się wilgoć. Narzędzia metalowe można dodatkowo zabezpieczyć, przecierając je olejem - to pomoże ochronić je przed korozją.
Porządki w ogrodzie na jesień - o czym jeszcze warto pamiętać?
Już pod koniec lata warto zainteresować się okrywaniem roślin przed mrozem. Należy zastanowić się, jakie rośliny będą wymagały zabezpieczenia przed zimnem i wybrać materiały, które to umożliwią. Początek jesieni jest również dobrym czasem na przemieszczenie warstw kompostu. Dzięki temu materiał kompostowy będzie lepiej napowietrzony i szybciej się rozłoży. Zanim zaczną się mrozy, należy także opróżnić z wody wszystkie systemy nawadniające, węże ogrodowe oraz zraszacze. Pozostawienie wody w rurach może prowadzić do ich uszkodzenia w wyniku zamarzania. To także dobry czas na stopniowe zabezpieczanie altan i mebli ogrodowych, z których nie będzie się już korzystać podczas chłodniejszych dni.
Przygotowanie ogrodu na jesień powinno zainteresować wszystkich ogrodników, którzy chcą w następnym sezonie cieszyć się pięknym, zadbanym ogrodem.
