Co zrobić gdy pomidory i ogórki chorują?

2026-07-31

    Chociaż uprawa pomidorów i ogórków nie należy do skomplikowanych, to trzeba liczyć się z tym, że dość często są one narażone na rozmaite choroby. Można się jednak przed nimi skutecznie zabezpieczyć, stosując kilka doskonale znanych przez wprawionych ogrodników trików. Poznaj szereg patentów, dzięki którym zabezpieczysz swoje pomidory i ogórki przed chorobami i będziesz cieszyć się w tym sezonie bujnymi plonami.


    Najważniejsze zasady ochrony upraw

    • Stosowanie solaryzacji oraz roślin poplonowych wydzielających glukozynolany drastycznie redukuje ilość zarodników grzybów w podłożu.
    • Prawidłowe rozróżnienie chorób fizjologicznych od infekcyjnych zapobiega popełnianiu błędów nawozowych i pielęgnacyjnych.
    • Introdukcja grzybów z rodzaju Trichoderma oraz grzybni mikoryzowej tworzy naturalną barierę biologiczną w strefie korzeniowej.
    • Kontrola punktu rosy w tunelach oraz szklarniach uniemożliwia kiełkowanie przetrwalników patogenów na powierzchni liści.
    • Prawidłowe cięcie pędów i sukcesywne odliścianie poprawiają cyrkulację powietrza, eliminując zastoiska wilgoci.


    Najczęściej występujące choroby pomidorów


    Uprawiasz pomidory i ogórki na działce lub w ogrodzie? Powinieneś wiedzieć, że mogą być one narażone na rozmaite choroby ogórków szklarniowych i choroby rozsady pomidorów.


    Jako najczęściej występujące choroby pomidorów wymieniane są:

    • zaraza ziemniaka na pomidorze;
    • mączniak prawdziwy;
    • szara pleśń.


    Zatem jak rozpoznać choroby pomidorów? Wspomniana jako pierwsza zaraza ziemniaka zajmuje liście, na których występują szare plamy, a pędy zmieniają odcień na ciemny, czego efektem jest obumieranie. Choroba ta najczęściej pojawia się w okolicy czerwca, zwłaszcza gdy dominują deszczowe, stosunkowo chłodne dni.


    Jako choroby pomidorów szklarniowych uznaje się też mączniaka prawdziwego, który objawia się jako biały nalot, sukcesywnie pokrywający liście i pędy. Tego typu choroby sadzonki pomidora mają niestety tendencję do przemieszczenia się, dlatego nieleczone będą przemieszczać się na kolejne, znajdujące się w okolicy rośliny.


    Z kolei pojawiająca się szara pleń jest dobrze widoczna już na pierwszy rzut oka. Jest to grzyb, który zajmuje liście, kwiaty oraz łodygi. Postępuje stopniowo, przenosząc się na kolejne partie i sprawiając, że roślina umiera, a owoce zaczynają gnić.


    Czy wiesz, że…
    Jeśli chodzi o choroby pomidorów - objawy są zazwyczaj dobrze widoczne gołym okiem, dlatego, jeśli tylko pojawią się pierwsze sygnały, należy natychmiast przejść do stosowania odpowiednich preparatów.


    Oprócz wspomnianych można wymienić także choroby pomidorów, gdzie zwijanie liści jest wyraźnym objawem. Zazwyczaj dzieje się tak wskutek nadmiernego nasłonecznienia, zbyt małej podaży wody, ale może to również świadczyć o zakażeniu bakteryjnym rośliny, podczas którego będzie ona stopniowo usychać. Za choroby pomidora w tunelu i nie tylko mogą być też odpowiedzialne szkodniki takie jak mszyce, na których obecność wskazuje lepka maź na liściach, czy łodygach.

    Najczęściej występujące choroby ogórków



    Podobnie wygląda to, jeśli chodzi o choroby ogórków. W ich przypadku również pojawić się może mączniak prawdziwy, który zaczyna się od niewielkich, jasnych przebarwień na liściach, które z czasem stają się coraz większe, a następnie żółkną. W kwestii tego typu choroby ogórków - zdjęcia przedstawiające mączniaka prawdziwego ukazują wyraźne zmiany. Jeśli więc liście ogórków żółkną, jest to najlepszy sygnał, że z sadzonkami dzieję się coś niedobrego.


    Jako choroby ogórków gruntowych wskazuje się również mączniaka rzekomego, który również prowadzi do powstawania plam, a następnie usychania liści. Kolejną występującą u ogórków chorobą jest plamiastość kanciasta, która wyróżnia się charakterystycznym nalotem, który może przenieść się nawet na same ogórki. Podczas uprawy możesz spotkać się też z mozaiką ogórka. Ta wywołana jest nie bakterią, ale wirusem, który powoduje nieestetyczne zniekształcenia, a nawet namacalne narośle.


    Choroby pomidorów – działania zapobiegawcze



    Niestety choroby krzaków pomidorów bywają dość powszechne, dlatego najlepiej jest działać prewencyjnie i jeszcze zanim nastąpią wyraźne symptomy, sięgnąć po odpowiednie środki. Czym pryskać pomidory? Jest to zależne od tego, czy choroby pomidorów w gruncie są wynikiem szkodników, bakterii, czy może wpłynęły na nie inne czynniki takie jak złe warunki atmosferyczne.


    Chociaż choroby pomidorów i ich zwalczanie nie należą do najprostszych, to postępując zgodnie z zaleceniami profesjonalnych ogrodników, można się ich skutecznie pozbyć i cieszyć dobrymi jakościowo plonami i pięknymi owocami. Patrząc na choroby pomidorów szklarniowych i analizując zdjęcia, można wychwycić, że proces zaczyna się zazwyczaj od zmiany odcienia liści lub łodygi, dlatego tak ważna jest natychmiastowa reakcja. Istotne jest także, aby zawsze wybierać nasiona warzyw wysokiej jakości ze sprawdzonych źródeł, aby zminimalizować ryzyko choroby pomidorów pod folią, w tunelu, czy ogrodzie.


    Czy wiesz, że…
    Aby uniknąć choroby pomidorów, nie powinno się uprawiać ich w okolicy ziemniaków ani papryki.


    Jak chronić pomidory przed zarazą? Najlepiej jest podjąć się działań zapobiegawczych prewencyjnie, na długo, zanim pojawią się jakiekolwiek sygnały o ich chorobie. A jeśli nie chcesz, żeby choroby pomidorów w szklarni miały szansę się rozprzestrzeniać, powinieneś regularnie oczyszczać, a nawet dezynfekować używane narzędzia drobne do prac ogrodowych. Dzięki temu nie tylko można zabezpieczyć choroby łodygi pomidora, ale też uniknąć ewentualnego przenoszenia chorób na kolejne sadzonki. Chociaż ochrona pomidorów przed chorobami może wydawać się skomplikowana, to dzięki profilaktyce i odpowiednim działaniom można się przed nią zabezpieczyć.


    Zaraza na ogórkach - jak zapobiegać?


    Nie wiesz, jak zwalczać choroby ogórków w tunelu? Aby nie pojawił się mączniak prawdziwy, należy systematycznie dezynfekować wszystkie używane narzędzia. Specjaliści rekomendują też unikanie nadmiernego namaczania liści, a także używanie takich środków jak dedykowane nawozy naturalne do roślin, które pomogą w ich wzmocnieniu.


    Czym pryskać ogórki od zarazy spowodowanej bakteriami? Najlepszym wyjściem będą środki miedziowe, jednak swoje opryskiwacze ręczne można też wypełnić ekologicznym roztworem, składającym się z ciepłej wody i sody oczyszczonej, czyli domowego, ale jakże niezawodnego patentu.


    Jak uratować chore pomidory?



    Zastanawiasz się, jakie opryski na pomidory mogą je uratować? Kiedy tylko zauważysz szarą pleśń, czy mączniaka prawdziwego, powinieneś sięgnąć po opryski zwierające fungicydy. To środki grzybobójcze, które są w stanie skutecznie zahamować lub nawet zneutralizować oznaki choroby. Wśród przynoszących rezultaty środków, warto wskazać takie specyfiki, jak:

    • Amistar, Gwarant, czy Bravo, które sprawdzają się do walki z zarazą ziemniaka;
    • Timorex Gold lub Nimrod - niezbędne w walce z mączniakiem prawdziwym;
    • Switch, Polyarm, wspomniany już wcześniej Amistar, czy Dithane NeoTec, które przyjdą z pomocą podczas zwalczania szarej pleśni.


    Uprawiając pomidory, dobrze jest pamiętać o kilku zasadach, dzięki którym być może uda się nie dopuścić do rozwoju infekcji. Poza sadzeniem różnych odmian i zmianą miejsca uprawy należy pamiętać o tym, aby nie dopuszczać do moczenia liści, czy dbać o dokładne usunięcie pozostałości po uprzednim sezonie przed rozpoczęciem sadzenia. Trzeba też pilnować, aby liście nie miały bezpośredniego kontaktu z glebą, a także wykonywać regularne opryski, zapobiegające rozwojom chorób np. przy pomocy takich produktów jak koncentrat Amistar 250 SC.


    Co stosować na zarazę ogórka?


    Jeśli Twoje tunele foliowe z ogórkami opanowała zaraza, to znak, że czas sięgnąć po specjalne opryski. Czym pryskać ogórki, jeśli uprawa została zaatakowana przez mączniaka rzekomego? W tym przypadku sprawdzą się produkty takie jak Timorex Gold 24 EC, Previcur Energy 840 SL, czy Acrobat MZ 69 WG. Dobrym pomysłem jest stosowanie ich na przemian, aby rośliny nie zdążyły się na nie uodpornić.


    Czym pryskać ogórki od zarazy wywołanej bakteriami? W tym przypadku konieczne jest postawienie na produkty miedziowe, takie jak Miedzian 50 WP lub Funguran A PLUS, których rolą jest hamowanie rozwoju grzybów i bakterii.



    Jak przygotować glebę pod uprawę warzyw, aby zniszczyć patogeny odglebowe?


    Przygotowanie stanowiska pod uprawę warzyw psiankowatych i dyniowatych wymaga podjęcia starań ukierunkowanych na wyniszczenie przetrwalników chorobotwórczych. Patogeny odglebowe potrafią egzystować w profilu glebowym przez wiele lat, co wymusza stosowanie procedur fitosanitarnych.


    1. Rygorystyczny płodozmian

    • Płodozmian czteroletni: Rośliny należące do tej samej rodziny botanicznej nie mogą trafiać na to samo miejsce częściej niż co 4 sezony.
    • Przerwanie cyklu życiowego: Długotrwała przerwa uniemożliwia namnażanie się wyspecjalizowanych patogenów glebowych.


    2. Termiczna solaryzacja podłoża

    • Przebieg procesu: Wilgotną, spulchnioną glebę należy szczelnie przykryć przezroczystą folią w okresie letnim.
    • Oddziaływanie temperatury: Osiągnięcie wysokiej temperatury pod folią prowadzi do termicznej neutralizacji grzybni, nicieni oraz nasion chwastów.


    3. Poplony o działaniu fitosanitarnym

    • Gatunki biofumigacyjne: Wysiew gorczycy białej lub rzodkwi oleistej dostarcza cennej materii organicznej.
    • Emisja glukozynolanów: Rozkładana biomasa wydziela do ziemi naturalne związki siarkowe, które działają odkażająco na podłoże.
    • Korekta odczynu: Kontrola pH podłoża i utrzymywanie go w zakresie lekko kwaśnym sprzyja prawidłowemu pobieraniu składników odżywczych.


    Fizjologiczne zaburzenia pomidorów i ogórków – jak odróżnić je od infekcji?


    Niewłaściwa pielęgnacja oraz stres środowiskowy wywołują zaburzenia fizjologiczne, które bywają błędnie diagnozowane jako infekcje grzybowe lub bakteryjne. Prawidłowa identyfikacja objawów zapobiega niepotrzebnemu stosowaniu oprysków ochronnych.

    • Sucha zgnilizna wierzchołkowa: Objawia się powstawaniem brunatnych, zapadniętych, pergaminowych plam na wierzchołkach owoców. Wynika z lokalnego deficytu wapnia w tkankach. Zapobieganie polega na jesiennym wapnowaniu oraz dolistnej aplikacji chelatów wapnia w trakcie zawiązywania owoców.
    • Pękanie owoców: Powstają głębokie, podłużne lub koncentryczne szczeliny na skórce. Przyczyną są gwałtowne wahania wilgotności podłoża, zwłaszcza obfite podlanie po okresie suszy. Skuteczną metodą przeciwdziałania jest montaż automatycznego nawadniania kroplowego.
    • Zwijanie liści (kędzierzawość fizjologiczna): Blaszki liściowe zwijają się do góry wzdłuż nerwu głównego, zachowując twardość i ciemnozieloną barwę. Jest to reakcja obronna na ekstremalne upały lub nadmierne nawożenie azotowe. Wymaga cieniowania obiektu oraz zbalansowania nawożenia potasem i fosforem.


    Biologiczna ochrona roślin – jak wykorzystać mikoryzę i pożyteczne grzyby?


    Nowoczesna profilaktyka upraw opiera się na wykorzystaniu naturalnych zależności biologicznych. Zastosowanie antagonistycznych mikroorganizmów pozwala stworzyć trwałą barierę chroniącą system korzeniowy przed atakiem patogenów.

    • Inokulacja grzybami Trichoderma: Te pożyteczne grzyby glebowe wykazują silny antagonizm wobec patogenów wywołujących zgorzele i więdnięcie. Kolonizują strefę korzeniową, wydzielają enzymy lityczne i uniemożliwiają rozwój szkodliwej grzybni.
    • Aplikacja mikoryzy: Wprowadzenie żywej grzybni mikoryzowej podczas wysadzania rozsady stymuluje rozbudowę systemu korzeniowego. Symbioza ta poprawia przyswajanie wody oraz soli mineralnych, jednocześnie stanowiąc fizyczną osłonę korzeni przed wnikaniem patogenów.
    • Ochrona przed wektorami wirusów: Wdrażanie populacji drapieżnych roztoczy (np. dobroczynka) pozwala kontrolować liczebność mszyc, wciornastków i mączlików, które przenoszą groźne choroby wirusowe.


    Ekologiczne opryski na pomidory i ogórki – zestawienie preparatów roślinnych


    Stosowanie naturalnych wyciągów i wywarów roślinnych wzmacnia tkanki roślinne oraz podnosi ich odporność na infekcje. Poniższa tabela przedstawia najskuteczniejsze sposoby ekologiczne.


    Surowiec roślinny Forma preparatu Działanie i mechanizm ochrony Częstotliwość stosowania
    Skrzyp polny Wywar gotowany Dostarcza krzemionki, która utwardza kutykulę i utrudnia wnikanie strzępek grzybów. Co 10–14 dni zapobiegawczo
    Czosnek pospolity Wyciąg na zimno Wykazuje działanie bakteriobójcze, grzybobójcze oraz odstrasza szkodniki ssące. Co 14 dni lub po opadach
    Drożdże piekarskie Roztwór aktywny Konkuruje z patogenami o przestrzeń i składniki odżywcze na powierzchni liścia. Raz w tygodniu w okresie wilgotnym
    Wrotycz pospolity Napar zielarski Ogranicza populację szkodników glebowych oraz przędziorków i mszyc. Interwencyjnie po pojawieniu się szkodników
    Pokrzywa zwyczajna Gnojówka przefermentowana Stymuluje wzrost wegetatywny, dostarcza azotu, żelaza i podnosi ogólną witalność. Co 14–21 dni w fazie wzrostu


    Formowanie i cięcie krzewów – jak zapobiegać infekcjom grzybowym?


    Nieprawidłowa architektura roślin stwarza sprzyjające warunki do rozwoju chorób grzybowych. Zagęszczony łan zatrzymuje wilgoć i ogranicza dostęp światła do niższych partii krzewów.


    Prowadzenie na jeden pęd

    • Usuwanie pędów bocznych: Zabieg polega na regularnym wyłamywaniu pędów wyrastających z kątów liściowych (tzw. wilków).
    • Kontrola zagęszczenia: Zapobiega powstawaniu nadmiernej masy zielonej i poprawia naświetlenie owoców.


    Sukcesywne odliścianie

    • Cięcie dolnych liści: Po wykształceniu pierwszego grona należy usunąć liście znajdujące się poniżej niego.
    • Eliminacja rozbryzgów: Brak kontaktu liści z podłożem ogranicza ryzyko przeniesienia przetrwalników grzybów z gleby podczas podlewania.
    • Warunki wykonywania zabiegu: Cięcie należy przeprowadzać wyłącznie w suche, słoneczne dni, aby rany szybko zaschły.


    Ogławianie pod koniec sezonu

    • Usunięcie wierzchołka: Zabieg wykonuje się na kilka tygodni przed końcem zbiorów, pozostawiając 2–3 liście nad ostatnim wykształconym gronem.
    • Przekierowanie energii: Przerwanie wzrostu wegetatywnego przyspiesza dojrzewanie zawiązanych już owoców.


    Kontrola mikroklimatu w tunelu foliowym i szklarni


    Precyzyjne zarządzanie parametrami powietrza w obiektach osłoniętych zapobiega powstawaniu warunków sprzyjających kiełkowaniu zarodników.

    • Zapobieganie punktowi rosy: Kondensacja pary wodnej na liściach stwarza idealne środowisko do rozwoju patogenów. Aby temu zapobiec, należy intensywnie wietrzyć obiekty od wczesnych godzin porannych.
    • Wymuszona cyrkulacja powietrza: Otwieranie wietrzników szczytowych i drzwi po przeciwległych stronach eliminuje strefy zastoisk wilgotnego powietrza.
    • Ochrona przed stresem termicznym: Stosowanie siatek cieniujących lub cieniowanie dachu preparatami kredowymi obniża temperaturę podczas upałów, chroniąc tkanki przed oparzeniami.


    Groźne choroby więdnięcia i infekcje bakteryjne – rozpoznanie i postępowanie


    Trudne w diagnozie i zwalczaniu są choroby naczyniowe oraz bakteryjne, które rozwijają się wewnątrz tkanek roślinnych.


    Werticilioza (więdnięcie naczyniowe)

    • Symptomy: Wiotczenie dolnych liści w upalne dni i ich odzyskiwanie turgoru nocą. Z czasem liście żółkną i usychają.
    • Diagnoza: Na poprzecznym przekroju łodygi widoczne są zbrunatniałe wiązki przewodzące.
    • Zwalczanie: Porażone rośliny są nie do uratowania. Metodą ochrony jest stosowanie odpornych odmian, szczepienie na podkładkach oraz długi płodozmian.


    Rak bakteryjny

    • Symptomy: Na owocach pojawiają się małe, jasne plamki z ciemnym środkiem (tzw. ptasie oczka), a pędy gwałtownie więdną.
    • Zapobieganie: Drobnoustroje przenoszą się przez nasiona i narzędzia. Wymagana jest rygorystyczna dezynfekcja sekatorów oraz usuwanie i palenie zakażonych krzaków.


    Niedobory żelaza i boru – objawy oraz szybkie nawożenie dolistne


    Prawidłowy wzrost warzyw zależy od dostępności mikroelementów, które biorą udział w procesach enzymatycznych i syntezie chlorofilu.

    • Niedobór żelaza (chloroza wierzchołkowa) objawia się żółknięciem najmłodszych, górnych liści, podczas gdy nerwy pozostają zielone. Występuje najczęściej na glebach o wysokim pH (powyżej 7,5). Reakcją powinno być zastosowanie dolistnego oprysku chelatem żelaza.
    • Niedobór boru powoduje zamieranie stożka wzrostu, kruchość pędów oraz opadanie zawiązków kwiatowych. Zapobieganie polega na dolistnej aplikacji preparatów borowych przed i w trakcie kwitnienia.


    Jeśli nie wiesz, czym pryskać ogórki lub jak uratować swoje pomidory przed chorobami, zajrzyj na naszego bloga Bricomarche.pl, gdzie zebraliśmy najważniejsze informacje dotyczące uprawy i pielęgnacji tych warzyw i nie tylko.


    Często zadawane pytania


    Dlaczego dolne liście pomidorów żółkną i opadają mimo nawożenia?


    Żółknięcie najstarszych liści bywa objawem starzenia tkanki lub braku światła. Jeśli żółknięcie występuje między nerwami, oznacza to niedobór magnezu, który należy szybko uzupełnić opryskiem dolistnym z siarczanu magnezu.


    Czy można uprawiać pomidory i ogórki w jednym tunelu foliowym?


    Uprawa ta jest niewskazana ze względu na odmienne wymagania mikroklimatyczne. Ogórki preferują wysokie stężenie wilgoci w powietrzu, co u pomidorów wywołuje natychmiastowy rozwój groźnych chorób grzybowych.


    Jak dezynfekować sekatory i nożyce podczas prac w ogrodzie?


    Narzędzia należy przecierać po każdym krzaku szmatką nasączoną alkoholem izopropylowym (minimum 70%) lub roztworem podchlorynu sodu, co zapobiega przenoszeniu bakterii i wirusów.


    Co zrobić z resztkami roślinnymi po zakończeniu sezonu?


    Zdrowe resztki można przeznaczyć na kompost. W przypadku wystąpienia chorób grzybowych lub bakteryjnych, zainfekowane łodygi i liście należy bezwzględnie usunąć z działki i zutylizować.


    Kiedy i jak prawidłowo podlewać pomidory i ogórki?


    Nawadnianie należy wykonywać wcześnie rano, kierując strumień wody bezpośrednio pod korzeń. Należy unikać moczenia liści oraz łodyg, co drastycznie ogranicza ryzyko infekcji.