Formowanie krzewów i drzew - jak zrobić to prawidłowo?
2024-07-11
Strzyżone i odpowiednio uformowane drzewa wyglądają pięknie w każdej przestrzeni ogrodu. Sprawiają, że ogród nabiera porządku i harmonii, a dodatkowo stają się ciekawym akcentem, który przyciąga wzrok wszystkich gości oraz mieszkańców posesji. Jednak formowanie krzewów i drzew nie jest zadaniem łatwym. Wydobycie z roślin pożądanego kształtu wymaga dużego nakładu pracy oraz wysokich umiejętności. Efekt takiej pielęgnacji może jednak wynagrodzić wszystkie trudy. Jakie rośliny zewnętrzne nadają się do tego, aby je formować? Kiedy należy przycinać drzewa i krzewy oraz jakich technik w tym celu użyć? A wreszcie jak pielęgnować uformowane rośliny, aby na długo cieszyć się ich doskonałym wyglądem? Na te i wiele innych pytań odpowiadamy w tym artykule.
Formowanie krzewów i drzew - dlaczego warto?
Formowanie krzewów i drzew przynosi wiele korzyści. Jakich?
zdrowie roślin - regularne przycinanie pozwala usunąć martwe, chore lub uszkodzone gałęzie, a dzięki temu zapobiegać rozprzestrzenianiu się chorób i szkodników. Ponadto przycinanie gałęzi umożliwia lepszy przepływ powietrza przez roślinę, co może zmniejszyć ryzyko infekcji grzybiczych, pasożytniczych i innych chorób;
estetyka - formowanie roślin to dobry sposób na nadanie im pożądanego kształtu, a tym samym poprawienie wyglądu ogrodu i sprawienie, że będzie bardziej cieszył oczy mieszkańców. Dodatkowo przycinanie pomaga kontrolować wielkość roślin, zapobiegając ich nadmiernemu rozrostowi, dzięki czemu w ogrodzie zostają zachowane odpowiednie proporcje;
poprawa kwitnienia i owocowania - przycinanie stymuluje wzrost nowych pędów, a dzięki temu prowadzi do bardziej obfitego kwitnienia i owocowania, a także zagęszczenia rośliny. Usuwanie starych, nieproduktywnych gałęzi drzewa pozwoli także roślinie skoncentrować energię na rozwijaniu nowych pędów i owoców;
bezpieczeństwo - usuwanie słabych, uszkodzonych lub martwych gałęzi starych drzew zapobiega ich upadkowi, który mógłby stanowić zagrożenie dla ludzi, zwierząt i mienia. Przycinanie gałęzi, które przesłaniają widok lub zasłaniają ścieżki, zwiększa bezpieczeństwo w ogrodzie osób, które poruszają się po tej przestrzeni.
Kiedy należy przycinać drzewa i krzewy?
Odpowiednia pora przycinania drzew i krzewów zależy przede wszystkim od rodzaju samych roślin. W przypadku drzew i krzewów liściastych najlepszy czas na ich przycinanie wypada między późną zimą a wczesną wiosną, gdy rośliny są jeszcze w stanie spoczynku, ale zbliża się okres wzrostu. Przycinanie w tym czasie minimalizuje stres dla roślin i umożliwia szybkie gojenie ran. Usuwanie martwych, chorych lub uszkodzonych gałęzi można wykonywać przez cały rok, ale największe efekty przynosi zimą, kiedy wyraźniej widać strukturę drzewa. Z kolei rośliny takie jak forsycja, magnolia czy lilak należy przycinać bezpośrednio po zakończeniu kwitnienia, aby nie usunąć przypadkiem pąków kwiatowych, które formują się na przyszły rok.
Jak formować krzewy i drzewa iglaste? Najlepiej przycinać je wczesną wiosną, zanim rozpocznie się nowy wzrost. Dotyczy to szczególnie gatunków takich jak sosny, świerki i jodły.
A co z drzewami i krzewami owocowymi? Najlepszy czas na ich przycinanie to również późna zima lub wczesna wiosna, przed rozpoczęciem wegetacji.
Jakie narzędzia będą przydatne do formowania drzew i krzewów?
Bez odpowiednich narzędzi formowanie drzew i krzewów nie będzie możliwe. Które z nich powinny się znaleźć w niezbędnym wyposażeniu każdego ogrodnika?
sekatory ogrodowe - w zależności od ich rodzaju mogą nadawać się zarówno do cięcia cienkich gałęzi, jak i tych suchych oraz twardych;
nożyce do żywopłotu - używa się ich do przycinania i formowania żywopłotów oraz krzewów. Można zdecydować się na nożyce do żywopłotu ręczne lub elektryczne. Te ostatnie umożliwiają szybkie i efektywne przycinanie większych żywopłotów. Są wygodniejsze w użyciu niż ręczne nożyce, szczególnie na dużych powierzchniach. Nożyce ręczne sprawdzą się za to w sytuacjach, kiedy konieczne jest precyzyjne przycinanie krzewów i drzew w trudno dostępnych miejscach;
piły ogrodowe - przydadzą się do cięcia grubszych gałęzi, które są zbyt obszerne dla sekatora. Piły mogą mieć różne długości ostrzy i zęby dostosowane do cięcia świeżego lub suchego drewna. Dobrym wyborem może być piła składana, ze względu na to, że jest poręczna i łatwo ją przenosić;
piły teleskopowe na wysięgniku - umożliwiają cięcie wysoko położonych gałęzi bez potrzeby korzystania z drabiny. Teleskopowy trzonek pozwala na dostosowanie długości narzędzia do indywidualnych potrzeb oraz wysokości drzewa lub krzewu;
drabiny ogrodowe - często są niezbędne do pracy na wysokości, szczególnie przy formowaniu wyższych drzew i krzewów oraz w przypadku potrzeby cięcia bardziej precyzyjnego niż to, które umożliwia piła;
rękawice ogrodowe - chronią ręce przed skaleczeniami, kolcami i zanieczyszczeniami. Ważne jest to, aby były wygodne i dobrze dopasowane - nie powinny zsuwać się z dłoni. Odzież ochronna powinna być wykonane z odpowiedniego materiału, tak aby zapewniała pełną ochronę.
Formowanie drzew i krzewów - jakie rośliny można formować?
Właściwie każda roślina co jakiś czas może wymagać przycięcia. Aby jednak formować drzewa i krzewy w konkretne kształty, które będą zachwycały swoim pięknem, ważna jest ich zdolność do zagęszczania po cięciu. Powinny one mieć również giętkie pędy, tak, aby można było z łatwością nadać im pożądany kształt bez uszkodzeń. W kontekście formowania drzew i krzewów mówi się również o szybkim wzroście, jednak to może być zarówno wada, jak i zaleta. Z jednej strony szybki wzrost roślin umożliwia szybsze nadanie im pożądanego kształtu, z drugiej im intensywniej będą rosły krzewy, tym bardziej będą wymagały regularnej pielęgnacji.
Jak formować drzewa?
Do podstawowych technik formowania drzew należą:
Przycinanie formujące
Polega na nadaniu młodym drzewom pożądanego kształtu i struktury, co sprawi, że będą wyglądały bardziej estetycznie. Jak to zrobić? Należy wybrać głównego przewodnika (centralną gałąź) i kilku bocznych gałęzi, które staną się głównymi gałęziami szkieletowymi. Potem konieczne będzie usunięcie konkurujących przewodników i nadmiaru bocznych gałęzi, aby zapobiec ich przeplataniu się i nadmiernemu zagęszczeniu.
Chcąc nadać drzewom konkretną formę, na przykład kuli czy innego geometrycznego kształtu, warto posłużyć się szablonem wykonanym z prętów metalowych. Taką konstrukcję nakłada się bezpośrednio na roślinę, a następnie przycina wszystkie pędy, które wychodzą poza jej obszar. W osiągnięciu interesującej formy może pomóc także odpowiednie zginanie gałęzi i mocowanie je przy pomocy sznurka. Jeśli podczas formowania pojawiają się puste miejsca, właśnie tam należy kierować młode pędy, które dopiero wzrastają.
Cięcie prześwietlające
Ma na celu poprawienie przepływu powietrza i zwiększenie dostępu światła do wnętrza korony, a tym samym poprawienie zdrowia całego drzewa. Aby przerzedzić koronę, konieczne będzie usunięcie całych gałęzi przy ich podstawie lub tam, gdzie spotykają się z innymi gałęziami.
Cięcie sanitarne
Słabe, martwe lub uszkodzone gałęzie drzewa mogą doprowadzać do chorób całej rośliny oraz rozprzestrzeniania się szkodników. Takie gałęzie należy usunąć aż do całkowicie zdrowego drzewa. Po takim cięciu należy odkazić narzędzia, aby nie przenosić chorób na kolejne sadzonki.
Przycinanie odmładzające
Polega na odmładzaniu starszych drzew poprzez stymulowanie wzrostu nowych pędów. Jak przycinać drzewa, aby mogły dłużej cieszyć się młodością? Należy skrócić główne gałęzie i przerzedzić resztę korony. To dość agresywna technika - w kolejnym roku drzewa prawdopodobnie nie będą pięknie kwitnąć, jednak już w latach następnych efekt odmłodzenia będzie bardzo widoczny.