Co to jest pellet? Odpowiadamy!
2025-12-23
W związku z coraz większym zapotrzebowaniem na ekologiczne źródła energii i ciepła rośnie popularność pelletu. Co to jest pellet i czym różni się od ekogroszku lub gazu? W artykule dowiesz się, czy warto kupić piec na pellet do swojego domu.
Co to jest pellet i z czego jest wykonany?
Pellet ma kształt niewielkich walców o nieregularnych podstawach. Ma kolor od słomkowego po ciemnobrązowy. Jednak co to jest pellet i z czego jest wykonany? Jest to rodzaj paliwa z biomasy. Wykonany jest najczęściej z pozostałości po obróbce drewna np. z wiórów i trocin. Może być jednak wykonany także ze słomy czy trawy łąkowej.
Jego kolor jest zależny od użytego drewna. Na pellet nadają się zarówno drzewa iglaste, jak i liściaste. Często spotykany jest także pellet otrzymany z egzotycznych gatunków drzew i np. ze skorupek orzecha kokosowego.
Do czego używa się pelletu?
Pellet jest przede wszystkim stosowany jako biopaliwo od ogrzewania domów lub produkcji energii elektrycznej. Wykorzystywany jest do ogrzewania zarówno prywatnych domów, jak i zakładów produkcyjnych. W każdym z tych miejsc jednak używa się nieco innego rodzaju pelletu. Do jego spalania niezbędny jest specjalny piec na pellet.
Sprzedawany jest zazwyczaj w kilkulitrowych workach, które są łatwe do przechowywania. Przykładem może być Pellet drzewny premium 15 kg. Worek pelletu nie traci swoich właściwości, nawet gdy jest zamknięty w piwnicy czy składziku. To jeden z powodów, dla których często wykorzystywany jest do ogrzewania domków letniskowych czy mieszkalnych.
Drugim z powodów jest mniejsza produkcja CO2 przy spalaniu pelletu. W dobie dużego zagrożenia dla środowiska spowodowanego nadmierną produkcją dwutlenku węgla wiele osób poszukuje przyjaznego dla środowiska źródła ciepła i energii. Kocioł na pelllet często zastępuje piece na węgiel czy ekogroszek w wielu domach jednorodzinnych.
Dużym plusem pelletu jest także o wiele mniejsza ilość popiołu, jaka po nim pozostaje. Znacznie ułatwia to utrzymanie czystości zarówno w kotłowni, jak i samym piecu. Kocioł na pellet także rzadziej ulega uszkodzeniom z powodu nieszczelności czy zapchanych komór. Sam pellet jest niebrudzący, co znacznie ułatwia zarówno jego przechowywanie, jak i uzupełnianie. Podczas spalania wydziela się przyjemny zapach drewna.
Koszt ogrzewania pelletem – czy to się opłaca?
Najważniejszym pytaniem, przed którym staje wiele osób zmuszonych do wymiany pieca węglowego, jest co wybrać – piec na ekogroszek czy na pellet? Worek pelletu ma nieco mniejszą wartość opałową i jest droższy niż ekogroszek. Jednak plusy związane z jego spalaniem zarówno dla człowieka, jak i środowiska niejednokrotnie przeważają na jego stronę. Ponadto piec na pellet jest w pełni zautomatyzowany. Wyposażony w podajnik pozwoli Ci cieszyć się stałą temperaturą w domu o każdej porze dnia niezależnie od pory roku. Brykiet i drewno, które również należą do ekologiczniejszych paliw niż węgiel, lepiej nadają się do kominków niż do pieców służących do ogrzewania domu. Pod wieloma względami pellet przeważa zarówno nad nimi, jak i ekogroszkiem.
Najważniejsze informacje dotyczące ekologicznych źródeł energii
Gwarancją wydajności i bezpieczeństwa urządzenia jest stosowanie granulatu z certyfikatem ENplus A1 lub DINplus, który zapewnia niską zawartość popiołu i brak domieszek chemicznych.
Instalacja pieca na biomasę wymaga często modernizacji przewodu kominowego (wkład kwasoodporny) oraz zapewnienia sprawnej wentylacji nawiewnej.
Nowoczesne sterowniki z modułami internetowymi oraz sondy lambda optymalizują proces spalania, redukując zużycie paliwa nawet o kilkanaście procent.
Najkorzystniejszym momentem na zakup opału jest okres wiosenno-letni, kiedy ceny za tonę są znacząco niższe niż w szczycie sezonu grzewczego.
Regularne czyszczenie wymiennika ciepła oraz palnika jest warunkiem koniecznym dla utrzymania sprawności urządzenia i uniknięcia awarii elementu grzejnego (zapalarki).
Parametry jakościowe – jak odróżnić dobry granulat od produktu niskiej jakości
Choć na pierwszy rzut oka każdy granulat wygląda podobnie, różnice w jego składzie chemicznym i fizycznym mają decydujący wpływ na żywotność kotła. Świadomy konsument powinien zwracać uwagę przede wszystkim na certyfikaty. Norma europejska EN 14961-2 wprowadziła podział na trzy klasy: A1, A2 oraz B. Do użytku w domowych instalacjach o niewielkiej mocy zaleca się wyłącznie klasę A1. Oznacza ona, że paliwo powstało z czystej trociny, bez dodatku kory, piasku czy lepiszczy chemicznych. Obecność kory (typowa dla klasy A2 i B) powoduje powstawanie spieków, które mogą blokować palnik i wymuszać częstsze wizyty w kotłowni.
Istotnym parametrem jest wilgotność. Dobrej jakości biopaliwo musi charakteryzować się wilgotnością poniżej 10%. Wyższa zawartość wody sprawia, że część energii wytworzonej podczas spalania jest marnowana na odparowanie wilgoci, zamiast ogrzewać budynek. Skutkuje to spadkiem sprawności energetycznej i może prowadzić do korozji niskotemperaturowej elementów kotła. Aby wstępnie zweryfikować jakość zakupionego towaru, można przeprowadzić prosty test: wrzucić kilka granulek do szklanki z wodą. Wysokogatunkowy materiał powinien opaść na dno i powoli się rozpuszczać. Jeśli pływa po powierzchni lub woda natychmiast zmienia kolor na nienaturalny, może to sugerować obecność niepożądanych domieszek.
Kolejnym aspektem jest wytrzymałość mechaniczna. Granulat nie powinien rozpadać się w dłoniach ani generować nadmiernej ilości pyłu w worku. Pył ten, zwany frakcją podziarnową, jest niebezpieczny dla mechanizmu podającego – może zapychać ślimak podajnika i powodować jego zatarcie, co wiąże się z kosztowną naprawą motoreduktora.
Zaawansowana technologia spalania – rola sondy lambda i sterowników PID
Współczesne urządzenia grzewcze to zaawansowane maszyny, w których proces spalania jest kontrolowany cyfrowo. Należy zwrócić uwagę na obecność algorytmów PID w sterowniku kotła. Pozwalają one na płynną modulację mocy urządzenia. Kocioł nie działa w trybie prostym (włącz/wyłącz), lecz dobiera moc palnika do aktualnego zapotrzebowania budynku na ciepło. Dzięki temu unika się gwałtownych skoków temperatury i częstego wygaszania oraz rozpalania paleniska. Każdy cykl rozpalania zużywa znaczną ilość energii elektrycznej (działanie grzałki) oraz porcję paliwa na rozruch, dlatego praca ciągła z mniejszą mocą jest bardziej ekonomiczna.
Warto rozważyć doposażenie instalacji w sondę lambda. Jest to czujnik montowany w czopuchu komina, który na bieżąco analizuje zawartość tlenu w spalinach. Na podstawie tych odczytów sterownik automatycznie koryguje pracę wentylatora nadmuchowego. Zbyt duża ilość powietrza powoduje wychładzanie kotła i stratę kominową, natomiast zbyt mała prowadzi do niepełnego spalania i osadzania się sadzy. Sonda lambda eliminuje te problemy, zapewniając optymalną mieszankę paliwowo-powietrzną niezależnie od ciągu kominowego czy jakości wsypanego do zasobnika paliwa.
Wymogi instalacyjne – modernizacja kotłowni i systemy kominowe
Decyzja o montażu urządzenia na biomasę wiąże się z koniecznością dostosowania infrastruktury technicznej budynku. Bezwzględnym wymogiem jest weryfikacja stanu przewodu kominowego. Spaliny powstające z biomasy mają znacznie niższą temperaturę niż te z węgla (często w granicach 100-140°C). Sprzyja to skraplaniu się pary wodnej wewnątrz komina. Jeśli przewód jest murowany i nieizolowany, wilgoć w połączeniu ze związkami siarki i azotu może przenikać przez ściany komina, tworząc na tynkach wewnątrz domu nieestetyczne, brunatne wykwity. Dlatego zaleca się montaż wkładu kominowego ze stali kwasoodpornej, który zabezpiecza konstrukcję i ułatwia spływ kondensatu.
Równie ważna jest wentylacja kotłowni. Proces spalania zużywa duże ilości tlenu. Brak odpowiedniego napowietrzenia (np. poprzez tzw. "zetkę" – kanał nawiewny) może prowadzić do niebezpiecznego zjawiska cofania się dymu do pomieszczenia lub powstawania tlenku węgla. Warto również zadbać o montaż zaworu mieszającego (np. trójdrogowego lub czterodrogowego) z siłownikiem. Chroni on powrót kotła przed zbyt niską temperaturą czynnika grzewczego, co jest podstawowym warunkiem utrzymania gwarancji producenta. "Zimny powrót" jest główną przyczyną korozji wymiennika ciepła.
Strategie zakupowe i logistyka magazynowania
Ekonomika ogrzewania zależy w dużej mierze od momentu zakupu paliwa. Rynek biomasy wykazuje silną sezonowość. Różnice w cenie tony surowca między miesiącami letnimi (czerwiec-lipiec) a szczytem sezonu grzewczego (styczeń-luty) mogą sięgać nawet 30-40%. Planując budżet domowy, najkorzystniej jest zaopatrzyć się w zapas na cały rok w okresie wakacyjnym. Wymaga to jednak wygospodarowania odpowiedniej przestrzeni magazynowej.
Przechowywanie wymaga zachowania rygorystycznych warunków wilgotnościowych. Nawet najlepszy materiał straci swoje właściwości, jeśli zostanie składowany w wilgotnej piwnicy bezpośrednio na posadzce. Worki powinny być układane na paletach, co zapewnia cyrkulację powietrza od spodu i izoluje od chłodu podłoża. Pomieszczenie musi być wentylowane. W przypadku nowych domów coraz częściej stosuje się zewnętrzne silosy bezobsługowe, z których paliwo jest transportowane pneumatycznie bezpośrednio do kotła. Jest to rozwiązanie kosztowne inwestycyjnie, lecz zapewnia najwyższy komfort użytkowania, eliminując konieczność ręcznego dźwigania worków.
Należy pamiętać o właściwej kalibracji podajnika po każdej zmianie dostawcy paliwa. Granulaty różnią się gęstością nasypową. Ta sama objętość podana przez ślimak może mieć inną wagę, co zaburzy proces spalania (zbyt uboga lub zbyt bogata mieszanka).
Konserwacja urządzenia i wydłużanie żywotności podzespołów
Automatyzacja nie zwalnia użytkownika z obowiązku regularnej obsługi. Podstawową czynnością jest czyszczenie wymiennika ciepła. Warstwa pyłu o grubości zaledwie jednego milimetra na ściankach wymiennika działa jak izolator, utrudniając przekazywanie ciepła do wody w instalacji. Skutkuje to zwiększonym zużyciem paliwa. Nowoczesne kotły posiadają systemy mechanicznego czyszczenia (zawirowywacze), jednak raz na kilka tygodni warto skontrolować ich stan i usunąć nagromadzone osady ręcznie.
Newralgicznym elementem jest zapalarka (grzałka). Jej żywotność jest ograniczona do określonej liczby cykli rozpaleń. Aby ją wydłużyć, należy unikać przewymiarowania kotła. Urządzenie o zbyt dużej mocy w stosunku do kubatury domu będzie często przechodzić w tryb postoju i ponownie się rozpalać, co drastycznie skraca życie elementu grzejnego.
Popiół powstający w procesie spalania jest odpadem w pełni biodegradowalnym. Ze względu na zawartość minerałów, takich jak potas, magnez czy fosfor, z powodzeniem może być wykorzystywany jako naturalny nawóz w ogrodzie, pod warunkiem, że spalane było czyste drewno bez domieszek chemicznych. Należy jednak unikać stosowania go pod rośliny kwasolubne, ponieważ popiół drzewny ma odczyn zasadowy i podnosi pH gleby.
Aspekty prawne i przyszłość ogrzewania biomasą
Wybór źródła ciepła musi być również podyktowany przepisami prawa lokalnego oraz krajowego. W Polsce obowiązują uchwały antysmogowe, które w poszczególnych województwach nakładają konkretne terminy wymiany starych kotłów węglowych (tzw. kopciuchów). Urządzenia na biomasę spełniające wymogi dyrektywy Ecodesign (Ekoprojekt) są traktowane jako ekologiczne i dopuszczone do użytku długoterminowego.
Inwestycja w tego typu system grzewczy jest wspierana przez liczne programy dotacyjne, takie jak "Czyste Powietrze" czy lokalne programy gminne. Pozwalają one na odzyskanie znacznej części kosztów poniesionych na zakup urządzenia i modernizację instalacji. Warto zwrócić uwagę, że przepisy unijne coraz mocniej promują odnawialne źródła energii, do których zalicza się biomasa, w przeciwieństwie do paliw kopalnych jak węgiel czy gaz ziemny. Oznacza to większą stabilność regulacyjną dla użytkowników kotłów na granulat drzewny w perspektywie kolejnych dekad. Wybierając urządzenie, należy upewnić się, że posiada ono certyfikat 5. klasy oraz EcoDesign, co jest warunkiem koniecznym do uzyskania jakiegokolwiek dofinansowania.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy w piecu na pellet można spalać zboże, np. owies?
Teoretycznie jest to możliwe w niektórych typach palników z funkcją samooczyszczania, jednak nie jest zalecane w standardowych kotłach domowych. Spalanie zboża generuje agresywne związki chemiczne (w tym kwasy), które mogą prowadzić do szybkiej korozji wymiennika ciepła. Dodatkowo popiół ze zbóż ma tendencję do tworzenia twardych spieków. Użycie paliwa niezgodnego z instrukcją obsługi zazwyczaj skutkuje utratą gwarancji producenta.
Jak długo można przechowywać pellet?
Czy ma "datę ważności"? Granulat drzewny nie posiada daty ważności i nie ulega przeterminowaniu, pod warunkiem zapewnienia odpowiednich warunków magazynowania. Największym wrogiem jest wilgoć. Jeśli worki są szczelne, a pomieszczenie suche, paliwo może być przechowywane przez kilka lat bez utraty wartości opałowej. Zawilgocony materiał pęcznieje i rozpada się, stając się bezużytecznym.
Czy można zamontować palnik pelletowy w starym piecu olejowym lub węglowym?
Tak, jest to popularne rozwiązanie modernizacyjne. Palniki pelletowe z dedykowaną flanszą montażową można zaadaptować do wielu istniejących wymienników ciepła (np. w drzwiczkach starego kotła). Należy jednak pamiętać, że sprawność takiego zestawu będzie niższa niż dedykowanego kotła pelletowego, a obsługa (usuwanie popiołu) bardziej uciążliwa ze względu na brak automatycznego odpopielania w starym korpusie.
Dlaczego na ściankach kotła pojawia się czarna maź (smoła)?
Obecność smolistej substancji świadczy o nieprawidłowym procesie spalania lub błędach w instalacji. Najczęstsze przyczyny to zbyt niska temperatura powrotu wody do kotła (brak zaworu mieszającego), zbyt wilgotne paliwo lub niedobór powietrza w komorze spalania (brudny wentylator, niedrożna wentylacja). Zjawisko to jest niebezpieczne, gdyż smoła jest łatwopalna i obniża sprawność wymiany ciepła.
Ile prądu zużywa kocioł na pellet?
Zużycie energii elektrycznej jest stosunkowo niewielkie, ale zauważalne. Prąd pobierany jest przez wentylator nadmuchowy, podajnik paliwa, pompy obiegowe oraz grzałkę (tylko w fazie rozpalania). Średnie dobowe zużycie w sezonie grzewczym wynosi od 0,5 do 1,5 kWh, w zależności od mocy urządzenia i częstotliwości rozpaleń. Roczny koszt energii elektrycznej dla kotłowni to zazwyczaj kilkaset złotych.
